Қазақтың халық жазушысы, майдангер ақын Сырбай Мәуленовтің өмірі, мұрасы мен жәдігерлеріне арналған цифрлық платформа. Астанадағы №37 мектеп-лицейдің әдеби музейі негізінде жасалды: тақырыптық бұрыштар, өмір жолының хроникасы, оқушы жобалары мен «Сырбай мұрасы» байқауы — бәрі бір жерде.
Тақырыптық бұрыштар, түпнұсқа жәдігерлер және виртуалды экскурсия.
Музейге кіру →Ақын шығармалары, оқушы жобалары, оқырмандық жоба және ғылыми жұмыстар.
Сырбайтануды бастау →Оқушылар ақын шығармаларын жасанды интеллект құралдарымен насихаттайды.
Жобаларды көру →Өмір жолының интерактивті хроникасы, ғұмырнама және замандастарының естеліктері.
17 қыркүйекте Сыр бойында, қара жаңбыр құйып тұрған күз таңында дүниеге келді. Отбасы сол жылы Торғайдан Сыр бойына көшіп келген, сондықтан «Сыр бойында туды» деп Сырбай атаған. Әкесі — Мәулен, анасы — Алмагүл. Тайпасы арғын, руы Аю.
1923 жылы отбасы қайтадан Торғай даласына көшті, 1932 жылы Сырға оралды. Жасөспірім шағы Қызылорданың құшағында өтті. Халықтың ақынды біресе Сырдікі, біресе Қырдікі деуі осыдан.
Алғашқы өлеңі Жамбыл облысының «Колхозшы» газетінде жарияланды. Ақындық жолдың басы.
Соғысқа қатысып, Ленинград қаласын қорғауға ерлікпен қатысты. Ауыр жараланды, 1-дәрежелі мүгедек болып оралды. Осы кезең жырларына мәңгілік із қалдырды.
Қостанай облысында радиокомитет пен «Большевиктік жол» газетінде редактор, бөлім меңгерушісі, редактордың орынбасары болды. Әдебиет майданының басы.
«Өлеңдері» атты тұңғыш жыр жинағы жарық көрді. Кейін ақын қырыққа жуық жинақтың авторы атанды.
«Жұлдыз» журналы мен «Қазақ әдебиеті» газетінің бас редакторы болды. Қазақ поэзиясының лирика жанрын дамытуға зор үлес қосты.
Абай атындағы Қазақстан Мемлекеттік сыйлығының лауреаты атанды. «Қызыл Ту», «Халықтар Достығы», «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталды.
Ақын дүниеден өтті. Артында бай әдеби мұра — жырлар, поэмалар, аудармалар мен балаларға арналған шығармалар қалды.
Астанадағы №37 мектеп-лицейде (2003 жылдан ақын есімін иеленген) Сырбай Мәуленов әдеби музейі ашылды. Ақын мұрасы жаңа буынға жол тартты.
Картадағы нүктені бассаң, ақын өмірінің сол кезеңі мен орны туралы оқисың. Сыр бойында туып, Ленинградты қорғап, Алматыда еңбек етіп, мұрасы Астанаға жетті.
Ақынның өз даусы жазылған телехабарлар, замандастарының естеліктері және өмірбаяны туралы мақалалар. Барлығы ашық дереккөздерде — түпнұсқаға тікелей сілтейміз.
Сырбай Мәуленов — қырыққа жуық жыр жинағының авторы. Толық мәтіндер Қазақстанның ресми әдеби порталында — Adebiportal.kz-те заңды түрде оқуға қолжетімді.
Ақынның өмірбаяны, кітаптары мен өлеңдері «QazContent» АҚ жүргізетін ресми порталда сақталған. Толық мәтінді осы жерден оқыңыз — біз авторлық құқықты сақтап, тікелей түпнұсқаға сілтейміз.
Сырбайтану — ақын мұрасын зерттейтін және оқушыны зерттеуші әрі цифрлық өнім жасаушы ретінде дамытатын орталық. Мұнда ақынның шығармалары, «Адал азамат» бағыттары, оқушы жобалары, жылдық оқырмандық жоба және ғылыми жұмыстар жинақталған.
Сырбай Мәуленовтің өлеңдері «Адал азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасының алты бағытына топтастырылған. Бағыттың логотипін басып, сол бағытқа жинақталған өлеңдер тізімін ашыңыз. Әр өлең Adebiportal.kz-тегі толық мәтінге сілтейді.
Ойынға жатпайтын ЖИ жобалары: сториборд, комикс, мультфильм, бейнебаян, жарнама және өзге де өнімдер. Жобалар түрі бойынша топтастырылған.
Жобалар жүктелуде…
Жыл бойы Сырбай Мәуленовтің шығармалар жинағы оқылады — бес томдық және екі томдық толық басылымдар. Мұқабаны басып, кітаптың Adebiportal-дағы толық нұсқасын ашуға болады.
Сырбай Мәуленов мұрасын зерттеу нәтижелері. Зерттеу → талдау → дәлелдеу → жариялау.
Музей залдары бойынша қысқа бейнеэкскурсия. Бейне дыбыссыз ойнайды.
Сырбай Мәуленов атындағы №37 мектеп-лицейдің әдеби музейі екі бағытта жұмыс істейді: мұғалім жүргізетін «Жанды сабақ» және оқушылардан құралған жолбасшылар жүргізетін «Жас музейші».
Негізгі қағида: оқушы бір сабақта барлық бұрышты аралмайды. Бір сабақ — бір тақырыптық бұрыш. Оқушы бір бұрышты таңдап, сол бұрышпен терең жұмыс істейді. Тапсырманың күрделілігі жас деңгейіне қарай өзгереді.
Үш білім беру деңгейіне арналған жұмыс дәптері — музей сабағының практикалық құралы. Әрқайсысын онлайн ашуға немесе PDF-ін жүктеп, басып шығаруға болады.
Музейдің тақырыптық бұрыштарын жас ерекшелігіне сай танып, жәдігерлерді бақылау, салыстыру, сәйкестендіру, қарапайым сұрақтарға жауап беру және шығармашылық тапсырмалар орындау.
10–11 сынып оқушылары жасаған цифрлық викториналық ойындар арқылы Сырбай Мәуленов шығармаларындағы құндылықтарды тануға, шығарманың тақырыбы мен идеясын түсінуге және әдеби талдау жасауға бағытталған.
Сырбай Мәуленов шығармалары негізінде 5–9 сынып оқушыларына арналған бірнеше деңгейлі викториналық ойындар құрастыруға арналған дәптер.
Ойындарды 10–11 сынып оқушылары ЖИ құралдарына мектеп аккаунты арқылы кіріп әзірлейді. Бір шығарма — бір ойын: әр ойын Сырбай Мәуленовтің белгілі бір шығармасы бойынша жасалады. Ойынды ойнаған оқушы шығарманың атын, мазмұнын, құндылығын және теориялық мәліметтерін (жанр, ұйқас, көркемдік құралдар) біледі.
Ойындар жүктелуде…
Барлық ойындарды ашуӘдебиет теориясы ойындары
10–11 сынып оқушылары жұмыс түріне қарай бес құралдың бірін таңдайды.
Higgsfield AI мен Google Flow 18 жастан бастап қолжетімді, сондықтан оларды мұғалім ғана пайдаланады: оқушылар идея мен сценарий ұсынады, ЖИ-бейнені мұғалім жасап, сабақта үлгі ретінде көрсетеді.
Музейдің тоғыз тақырыптық бұрышын оқушылардан құралған жолбасшылар меңгереді. Олар «Жұлдызды жолбасшы» байқауы аясында үлкен қоңырауда келушілерге бұрыштарды таныстырады.
Мектептегі әдеби музейдің виртуалды кеңістігі. Әр бұрышта түпнұсқа жәдігерлер, тарихи-әдеби контекст және дереккөз көрсетілген. Бұрышқа кіру үшін карточканы басыңыз.
Байқау мектеп музейінде ұйымдастырылады. Сыныптар құрылған кесте бойынша үлкен қоңырауда музейге келеді. Оларды музейдегі жолбасшылар қарсы алып, 10–15 минут ішінде барлық тақырыптық бұрыштарды таныстырып шығады.
Майдангер-ақын Сырбай Мәуленовтің әдеби, азаматтық және рухани мұрасын дәріптеуге арналған қалалық байқау. «Астана дарыны» орталығы мен №37 мектеп-лицей ұйымдастырады.
Қатысушылар ақынның табиғат/туған жер немесе майдан тақырыбындағы өлеңдерінің бірін жатқа, мәнерлеп оқиды. Сахналық костюм мен визуалды фон қолдануға болады.
Ақынның белгілі бір өлеңі немесе поэмасына жасанды интеллект (ChatGPT, Gemini, Google Vids, Suno AI) құралдарымен 3–4 кадрлы цифрлық комикс немесе иллюстрациялық арт-альбом дайындау.
Қатысушылар жеребе бойынша таңдалған тақырыпта, 60 минут ішінде Сырбай поэзиясы стилінде авторлық өлең (толғау/арнау) жазып, сахнада мәнерлеп оқып береді. Өлең арнайы мөр басылған бланкіге жазылады.
Ақынның өлеңін немесе шығармашылығынан үзіндіні заманауи визуалды тәсілмен ашатын 60 секундқа дейінгі Reel/Shorts ролигін түсіру. Жұмыс Instagram немесе YouTube-қа #СырбайМұрасы2026 хэштегімен жарияланады.
Номинацияңды таңда: көркемсөз, ЖИ-комикс, толғау немесе Reels.
Талаптарды оқып, жұмысыңды дайында.
Ресми форма арқылы 21 қыркүйек 08:00-ге дейін тіркел.
Қазылар алқасы бағалайды, жеңімпаздар I, II, III дәрежелі дипломмен марапатталады.
Байқау туралы толық ақпарат пен сұрақтар бойынша ұйымдастырушыларға хабарласыңыз:
«Сырбай мұрасы – заман үні» аймақтық конференциясы аясындағы байқау. Қатысушылар төрт секцияның бірін таңдап, өз тақырыбымен өтінім береді.
Мектеп пен музейдің ресми арналары. Тірі жаңалықтар мен іс-шаралар осы желілерде жарияланады.
Астана қаласындағы мектеп-лицей ақынның есімін иеленеді. 2026 жылы мектепте Сырбай Мәуленовтің 103 жылдығы аталып өтті.
Қонжық — музейдің бойтұмары әрі жолнұсқаушысы. Ол ақынның өмірі, жәдігерлер мен музей бұрыштары туралы білгенін айтады.
Ақынның руы аю болғандықтан, мен музейдің сүйікті ойыншығы, әрі жолнұсқаушысымын. Сырбай Мәуленов, оның өлеңдері мен жәдігерлер туралы сұрай бер!
